Wicepremier Mateusz Morawiecki zaprezentował dziś w poniedziałek 4 lipca Program Budowy Kapitału. Kluczową jego cześcią są nowe rozwiązania w tzw. III filarze emerytalnym, który m.in. przejmie rolę obecnych OFE.
Jak zaakcentował wicepremier Morawiecki, Program Budowy Kapitału (PBK) to kompleksowy plan tworzenia dobrowolnego kapitałowego systemu oszczędzania w Polsce oraz długoterminowych produktów inwestycyjnych. Ma on na celu zwiększenie bezpieczeństwa finansowego Polaków i stabilności systemu finansów publicznych oraz rozwój lokalnego rynku kapitałowego i podniesienie potencjału rozwoju gospodarki.

Planowane jest stworzenie powszechnych dobrowolnych pracowniczych i indywidualnych programów kapitałowych w ramach III Filaru systemu emerytalnego, publicznych funduszy nieruchomości, nowego typu obligacji Skarbu Państwa w formie obligacji premiowych i infrastrukturalnych oraz obniżenie podatku od dochodów z długoterminowych (powyżej 12 miesięcy) inwestycji kapitałowych.
Wicepremier przedstawił też szczegóły nowych rozwiązań dotyczących obecnych Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE). W ramach powszechnego III filaru mają je zastąpić Pracownicze Plany Kapitałowe i Indywidualne Plany Kapitałowe. Zostaną one zaoferowane na zasadzie automatycznego zapisu pracownikom sektora przedsiębiorstw.
Przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 19 pracowników będą tworzyły pracownicze programy emerytalne w oparciu o Pracowniczy Plan Kapitałowy (PPK), natomiast mikro i małe przedsiębiorstwa zatrudniające do 19 pracowników będą wybierały pomiędzy Pracowniczym Programem Kapitałowym a zaoferowaniem pracownikom Indywidualnych Programów Kapitałowych (IPK) wybranej instytucji finansowej.

Pracownicy w wieku 19-55 lat z planem kapitałowym

Zasady uczestnictwa i zachęt fiskalnych będą jednakowe dla PPK i IPK. Automatyczny zapis będzie obejmował pracowników w wieku od 19 do 55 lat, którzy mogą w ciągu 3 miesięcy złożyć deklarację o odstąpieniu od udziału w programie.
W ramach programów pracownik może zadeklarować od 2 proc. do 4 proc. składki, która podlega zwolnieniu z obowiązkowej składki emerytalnej.

Pracodawca może zadeklarować składkę od 2 proc. do 3 proc. wynagrodzenia pracownika, która podlega zwolnieniu ze składek na ZUS. Pracodawca otrzyma także dofinansowanie składki w wysokości 0,5 proc. z Funduszu Pracy poprzez obniżenie składki na Fundusz Pracy do wysokości 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej.
Składka w części pochodzącej z Funduszu Pracy będzie wliczana do emerytury minimalnej.
Zachęty fiskalne mają być atrakcyjne dla pracowników oraz minimalizować koszt programu dla pracodawców. Każdy pracownik przystępujący do programu otrzyma także opłatę powitalną w kwocie 250 złotych. Udział zachęt ze strony Państwa w łącznej składce wynosić będzie nawet około 30 proc.

Oszczędności do wypłaty

Po osiągnięciu wieku emerytalnego 25 proc. zgormadzonych środków może podlegać wypłacie jednorazowej, a 75 proc. środków ma służyć wykupie emerytury terminowej lub dożywotniej.

Środki zgromadzone w PPK i IPK mogą być przeznaczone na pokrycie wkładu własnego przy zakupie pierwszego mieszkania pod warunkiem ich zwrotu w okresie 10 lat. Do 15 proc. środków może być wypłacone jednorazowo w przypadku poważnych problemów zdrowotnych skutkujących orzeczeniem o niezdolności do pracy. Obecne programy III filarowe w oparciu o PPE, IKE, IKZE będą obowiązywały nadal, lecz planowane jest uproszczenie i odbiurokratyzowanie tych produktów.

Pracownicze Plany Kapitałowe oraz Indywidualne Plany Kapitałowe mają być zarządzane przez profesjonalne instytucje finansowe podobnie jak obecne programy III filarowe. Na etapie tworzenia Pracowniczych Planów Kapitałowych będą one obsługiwane przez pierwsze 24 miesiące przez Polski Fundusz Rozwoju w ramach funduszy inwestycyjnych o ściśle określonej polityce inwestycyjnej dopasowanej do profilu ryzyka uczestników.

Bazując na doświadczeniach z rynku brytyjskiego udział Polskiego Fundusz Rozwoju ma na celu zapewnienia pracownikom i pracodawcom pewności co do dostępności obsługi programu na pierwszym etapie. Po okresie 24 miesięcy obsługa PPK będzie mogła być prowadzona przez inne instytucje finansowe działające na polskim rynku. Limit kosztów całkowitych obsługi PPK i IPK nie może przekraczać 0,6 proc.

Rozpoczęcie działania Pracowniczych Planów Kapitałowych i Indywidualnych Planów Kapitałowych planowane jest na 1 stycznia 2018 roku. Na I etapie program obejmować będzie 2,8 mln pracowników dużych przedsiębiorstw zatrudniających powyżej 250 osób. Od 1 lipca 2018 roku planowane jest uruchomienie II etapu obejmującego przedsiębiorstwa średniej wielkości zatrudniające od 50 do 249 pracowników.

Od 1 stycznia 2019 roku do programu włączone mają być małe przedsiębiorstwa zatrudniające od 20 do 249 pracowników oraz mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 19 pracowników. Celem rozłożenia wdrożenia programu w czasie jest zapewnienie odpowiedniego czasu na przygotowanie się do jego realizacji po stronie instytucji obsługujących programy oraz pracodawców.

Szacowany łączny koszt zachęt fiskalnych Pracowniczych Planów Kapitałowych oraz Indywidualnych Planów Kapitałowych wynosi około 2,2 mld zł (0,11 proc. PKB) w okresie pierwszych 2 lat oraz 1,7 mld zł (0,08 proc.) w kolejnych latach. Koszt fiskalny powszechnego III filaru byłby tym samym na poziomie zbliżonym do kosztów ponoszonych przez Niemcy, Czechy, czy Belgię oraz wielokrotnie niższy niż w Szwecji, Wielkiej Brytanii i Finlandii, gdzie osiąga nawet 0,8 proc. PKB.

Szacowany efektywny koszt fiskalny powinien być niższy, biorąc pod uwagę wysoce prawdopodobny wpływ Programu na obniżenie kosztów obsługi długu publicznego oraz oczekiwane podwyższenie długoterminowego potencjału wzrostu PKB o 0,4 pkt. proc.