Profesor Miodek: Co dalej z keczupem?

    Profesor Miodek: Co dalej z keczupem?

    Profesor Jan Miodek

    Gazeta Wrocławska

    Aktualizacja:

    Gazeta Wrocławska

    Profesor Jan Miodek, Rzecz o języku

    Profesor Jan Miodek, Rzecz o języku ©Tomasz Hołod

    Spośród wszystkich doskonałych monologów - parodii moich wykładów, w których specjalizuje się od lat Łukasz Rybarski z Kabaretu pod Wyrwigroszem, największą radość sprawia moim wnukom ten, w którym utalentowany aktor zastanawia się, zasilając tę refleksję odpowiednią gestykulacją, dlaczego - wkraczając na obszar kulinarnych podstaw słowotwórczych - można się do kogoś przychrzanić, można komuś przypieprzyć lub przysolić, ale nie można nikomu przykeczupić czy przykeczapić. Nietrudno się domyślić, że największą radość sprawia wszystkim, nie tylko moim wnukom, ostatnia forma - z samogłoską „a”. Ja zaś, pokładając się z innymi ze śmiechu, nie mogę nie widzieć w tym brzmieniowym żarcie poważniejszego problemu, związanego ze sposobem przyjmowania do języka wyrazów obcych.
    Profesor Jan Miodek, Rzecz o języku

    Profesor Jan Miodek, Rzecz o języku ©Tomasz Hołod

    Przez wieki, gdy obce formy docierały do nas za pośrednictwem pisma, utrwalały się one częściej w wersji graficznej: impas, notes, bilet, kabotyn, kowboj, Niagara, Waszyngton, Gwinea (a nie „empas”, „not”, „bije”, „kabotę”, „kauboj”, „najagre”, „waszinten”, „gini”). Business jeszcze 100 lat temu odczytywano literowo „busines”! 50 lat temu - obok Bitelsów żywot pełnoprawnego wariantu wiedli Bitlesi nawiązujący do zapisanej nazwy The Beatles.
    Klub jest ciągle klubem w starych połączeniach typu Łódzki Klub Sportowy, Górniczy Klub Sportowy, Klub Prasy i Książki, ale w nowszych pojawia się już „klab”, np. „biznes center klab”, „klabing” - tak jak pub stał się od razu w wymowie „pabem”, business od dawna jest biznesem (i tak go też częściej zapisujemy), a niektórzy rodacy chcą być tak fonetycznie autentyczni, że w ich ustach pojawia się „byznes”, Bitlesi przegrali z wariantem akustycznym Bitelsi, a indiańską z pochodzenia nazwę Chicago coraz więcej osób wymawia „Szikago” - jak na zasadzie wyjątku, bo na sposób francuski, czynią to mieszkańcy Stanów Zjednoczonych. Wariant „Czikago” - bliższy mi od dzieciństwa - jest dopuszczalny, ale wyraźnie się cofa.

    Przez wieki, gdy obce formy docierały do nas za pośrednictwem pisma, utrwalały się one częściej w wersji graficznej: impas, notes, bilet, kabotyn, kowboj, Niagara...

    ...Waszyngton, Gwinea (a nie „empas”, „not”, „bije”, „kabotę”, „kauboj”, „najagre”, „waszinten”, „gini”)


    Kierunek ewolucji jest bowiem aż nadto wyraźny: coraz lepsza znajomość języków obcych, podróże, kontakty ze światem, elektroniczne środki przekazu sprawiają, że przybywa zapożyczeń akustycznych, mniej lub bardziej zbliżonych do fonetycznego oryginału. Ja - do końca życia będę mówił o „keczupie”, jak zresztą zalecają wydawnictwa poprawnościowe. „Keczap” jeszcze 30-40 lat temu odbierałbym jako formę brzmiącą snobistycznie, pretensjonalnie. Dziś już tak o nim nie myślę, owszem - nie wykluczam, że w przyszłości może się on stać pełnoprawnym wariantem „keczupu”, a może go nawet kiedyś wyprzeć. Zachowania najmłodszych Polaków w tym względzie dają mi wiele do myślenia i podpowiadają takie prognozy.

    Czytaj także

      Komentarze (4)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Jest wiele ciekawych problemów językowych, które

      eugen (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4 / 3

      chętnie zgłosiłbym Panu Profesorowi, ale nie znam adresu mailowego, czy też innego sposobu kontaktu. Zauważyłem, że utytułowani językoznawcy jak prof. Miodek często imają się dość drobnych...rozwiń całość

      chętnie zgłosiłbym Panu Profesorowi, ale nie znam adresu mailowego, czy też innego sposobu kontaktu. Zauważyłem, że utytułowani językoznawcy jak prof. Miodek często imają się dość drobnych zagadnień językowych, natomiast zupełnie ignorują problemy z zakresu kultury języka. Do takich należy coraz większe ubóstwo słownictwa używanego przez dziennikarzy i prymitywizacja języka z powodu nadmiernego przywiązania z ich strony do słów-kluczy. Takim popularnym słowem-kluczem jest słowo "wpadka", które bez powodu zastępuje i wypiera mnóstwo innych polskich słów. Zrobiło ono ogromną karierę. Nie ma już w słownictwie dziennikarzy „pomyłek”, „niezręczności”, „niegrzeczności”, „nieuprzejmości”, „nieudolności”, „nieuwagi” i wielu innych słów z przyrostkiem „nie”, a także słów „faux pas”, „gafa”, „potknięcie”. Wszystkie te wyrazy i wiele innych zostały zastapione słowem „wpadka”. To uniwersalne słowo najczęściej nie jest adekwatne do sytuacji. Poza tym jest ono brzydkie, prymitywne, kaleczące i spłaszczające polską mowę. Tym niemniej z bezradności, po części z lenistwa mamy powszechną zgodę na ten paskudny językowy proceder. Wpadką nazywa sie u nas niefortunne zabrudzenie sie podczas śniadania na cześć gości zagranicznych, jak i podjęcie kontrowersyjnej decyzji, co do kierunku polityki gospodarczej lub zagranicznej. Przecież to jawne barbarzyństwo. Podobnych problemów językowych, które mógłbym zgłosić profesorowi Miodkowi jest dużo więcej. zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Drogi Miodku

      Hahaha (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4 / 7

      Co z lustracją?


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      nie-drogi gadzie

      Polak mały (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 7 / 2

      Już tupczesz z niecierpliwości nóżkami, licząc, że jak reżim odsunie pana profesora na podstawie jakichś niejasnych insynuacji i podejrzeń (rzucanych przez ludzi o wątpliwej reputacji) to wreszcie...rozwiń całość

      Już tupczesz z niecierpliwości nóżkami, licząc, że jak reżim odsunie pana profesora na podstawie jakichś niejasnych insynuacji i podejrzeń (rzucanych przez ludzi o wątpliwej reputacji) to wreszcie będzie przyzwolenie społeczne na mówienie "przyszłem" i "włanczać" ?
      Bo chyba tylko to może Tobą kierować, gdy umieszczasz taki kretyński wpis pod artykułem o niuansach języka polskiego, który jako "Prawdziwy Polak" powinieneś znać i szanować.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Niedojdo życiowa

      X (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8 / 2

      Przesta żyć z emerytury matki i zacznij pracowac. Do tego czasu sie nie odzywaj bo jestes zerem.

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama