Aleksijewicz: Wojna już nie ma w sobie nic z kobiety

    Aleksijewicz: Wojna już nie ma w sobie nic z kobiety

    Małgorzata Matuszewska

    Aktualizacja:

    Ze Swietłaną Aleksijewicz, laureatką Angelusa, rozmawia Małgorzata Matuszewska
    Aleksijewicz: Wojna już nie ma w sobie nic z kobiety

    ©Tomasz Hołod

    Pani książka "Wojna nie ma w sobie nic z kobiety" była gotowa w 1983 roku, dwa lata czekała na publikację. Oskarżono Panią o "pacyfizm, naturalizm oraz podważanie heroicznego obrazu kobiety radzieckiej". Jak Pani to przyjęła?
    Bardzo protestowałam, bo należałam do młodszego rosyjskiego pokolenia młodzieży radzieckiej, która wyrwała się już w inny świat i miała inne horyzonty, inne spojrzenie. Szczególnie ważne było dla mnie, żeby mój głos usłyszały kobiety, bo z nimi w ogóle nie rozmawiano.

    Jak Pani wspomina swoją babcię, która opowiedziała Pani wojenne czasy?
    Babcia była najukochańszą dla mnie istotą, bliższą niż wszyscy inni członkowie rodziny, bliższą niż mężczyźni. Wiele mnie nauczyła.

    Co Panią niepokoi w sytuacji współczesnej Europejki?
    Inną sytuację mają kobiety w Rosji, inną w Białorusi, jeszcze inną w Polsce. W białoruskim parlamencie są dwie lub trzy kobiety. Aleksander Łukaszenka twierdzi: "bycie deputowanym to męska sprawa, wy się w to nie mieszajcie".

    Czy Pani książka poprawiła sytuację kombatantek?
    Ukazała się w bardzo dużym nakładzie, ok. 3 mln egzemplarzy. W swoim wykładzie promował ją Gorbaczow. Służyła niemal jako dokument, kobiety chodziły z nią do komitetu rejonowego, powołując się na jej treść. I to działało.

    Co babcia powiedziała Pani o wojnie?
    Nauczyła mnie, że nie ma takiego pojęcia, jak wróg, bo to po prostu człowiek. Kiedy Niemcy się wycofywali, weszli na podwórze babci i poprosili o wodę. Zapytała jednego, dlaczego mocno wyciera twarz. Wycierał twarz, bo płakał. Słuchałam tej historii jako mała dziewczynka, zdziwiłam się i powiedziałam: "babciu, ale to był wróg!". A babcia powiedziała: "nie, to był zwykły chłopiec".

    Napisała Pani, że chciała stworzyć książkę tak obrzydliwą, żeby nawet generałowie czuli obrzydzenie do wojny.
    Nie zbieram specjalnie grozy i horroru, żeby przerazić czytelnika. Nie piszę o wojnie, tylko o tym, jak być człowiekiem.

    Co pchało nastolatki i bardzo młode dziewczyny do walki?
    Niemcy byli tuż pod Moskwą, to było "być albo nie być Rosji". System stalinowski, oprócz mnóstwa złych rzeczy, przyniósł emancypację kobiet. One czuły, że jest czego bronić. Właśnie dlatego same szły do oddziałów liniowych.

    Jak kobiety były traktowane po wojnie?
    Zdradziło je państwo i zdradzili mężczyźni, obok których walczyły. W ten sposób przeżyły jeszcze jeden wojenny koszmar. Paradoksem jest, że opowiadały o kolegach z frontu, którzy byli wobec nich opiekuńczy, a kiedy wojna się skończyła, zostawili je.
    Mężczyźni nie lubili kobiet chodzących w onucach i parcianych butach. Chcieli zapomnieć o wojnie, żyć z pięknymi, młodymi dziewczynami. Po wojnie nie wszyscy przyznawali się do swoich towarzyszek broni.

    Odbierając nagrodę, powiedziała Pani, że najstraszniejsze jest, kiedy patrzymy na tragedię, będącą tuż obok piękna i wydaje nam się, że ona także jest piękna.
    Piękno i tragedia sąsiadują ze sobą tak blisko, że to jest straszne. Czarnobyl, o którym piszę w nowej książce "Czarnobylska modlitwa" (jeszcze nie ma jej na rynku), bez człowieka jest przepiękny. W czasie katastrofy ludzie podziwiali malinową, piękną łunę pożaru, bo nigdy czegoś takiego nie widzieli. Jesteśmy widzami straszliwego i zarazem pięknego spektaklu.

    Dziś jest łatwiej żyć i łatwiej odróżnić zło od dobra, niż w czasie wojny?
    Zło przybiera mnóstwo masek, one są rozmaite. To, co robisz, jest zawsze twoim wyborem. Nie daj Boże, żebyśmy dożyli trzeciej wojny światowej, choć przecież na świecie nie ma dnia bez wojny. Męstwo potrzebne jest także w czasie pokoju.

    Czytaj także

      Komentarze

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama