-
Fakty24
Więcej w tym dziale:
- Region
- Kultura
- Opinie
-
Euro 2012
Więcej w tym dziale:
-
Sport
Więcej w tym dziale:
Zobacz także:
- Piszczek: Real? Mam kontrakt z Borussią do 2016 roku
- Zieliński uspokaja: Nie "zajedziemy" piłkarzy
- Biegi narciarskie: Szklarska Poręba ma wyłączność na PŚ
- Piłka nożna: Isailović i Kowalczyk opuszczają Zagłębie
- Tenis: Turniej WTA w Brukseli - Agnieszka Radwańska w ćwierćfinale
Najczęściej komentowane:
-
Z archiwum
Rozmowa z prof. Małachowiczem, projektantem hełmów katedry
Data dodania: 2011-08-13 00:42:38 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2011-08-14 07:42:08
Jacek Antczak
(© fot. janusz wójtowicz)
14 sierpnia 1991 roku wieże wrocławskiej katedry zwieńczyły prawie 40-metrowe hełmy. Z ich projektantem prof. Edmundem Małachowiczem, architektem, który 40 lat opiekował się katedrą, rozmawia Jacek Antczak.
Ależ ja ich nie widzę, bo widok zasłania mi inny kościół. Poza tym nie używam określeń typu "dzieło życia", nie pieszczę się ze swoimi projektami, a trochę ich w życiu zrealizowałem. Na Ostrów Tumski też nie chodzę, bo nie mogę patrzeć na niektóre proste gzymsy i inne parszywe detale architektoniczne, które wymagają rekonstrukcji. Nawet przy katedrze jeszcze bardzo dużo trzeba by zrobić, by doprowadzić ją do stanu świetności. Wie pan na przykład, że we Wrocławiu były takie maszkarony i krogulce oraz setki innych rzeźb, jak w słynnych katedrach zachodniej Europy? Niestety, robotnicy sprzed kilkuset lat zużyli je chyba do pogrubiania murów podczas jakiegoś remontu.
A Pana hełmy są takie, jakie wymyślili średniowieczni budowniczowie katedry? Czy nawiązują do tych, które zrobili na początku XX wieku niemieccy architekci?
Nie, te niemieckie były nieudane. Po wielu latach badań zrobiłem projekt hełmów wież, które ukształtowały piękną sylwetkę katedry i jakie mieli na myśli średniowieczni mistrzowie. Bo trzeba pamiętać, że na początku tylko jedna wieża, północna, była zwieńczona hełmem. Południową dobudowywano później, właściwie dopiero w XVII wieku. Ale już w innym stylu, prawie bezstylowo. Potem bywało różnie i dopiero przed i po I wojnie światowej hełmy wróciły na wieże. Po II wojnie znikły, więc zaprojektowałem hełmy, które były kontynuacją i zakończeniem pierwotnej koncepcji średniowiecznych budowniczych.
Kardynałowi Gulbinowiczowi się spodobały i w 1985 wraz z proboszczem Adamem Drwięgą zdecydowali o ich budowie i postawieniu na wieżach?
Gdyby to było takie proste… Zaprojektowałem je wiele wcześniej. Ówczesny proboszcz, ksiądz Stanisław Hulewicz, oprawił projekt w ramki i on sobie tam wisiał. Po paru latach gospodarze katedry przyzwyczaili się do tego, jak powinna wyglądać, i kardynał Gulbinowicz powiedział: "No to budujemy".
I w tym momencie na Pana spadły gromy…
Ze wszystkich stron, a przecież najpierw napisałem artykuł, poddając projekt do dyskusji. Tyle że nikt na niego nie zwrócił uwagi, bo historycy sztuki z góry wiedzieli lepiej.
Co Panu zarzucali?
Wszystko. Że hełmy są za duże, za małe, że powinny być renesansowe, a najlepiej żeby nie było ich w ogóle jak w katedrze Notre Dame. No i że w ogóle do bani. Tak to jest z naszymi historykami: siedzą w bibliotekach, przepisują różne bzdety, najczęściej z niemieckich XIX-wiecznych książek, mądrzą się, a właściwie nic nie wnoszą do historii Śląska czy Wrocławia.
Zablokowali budowę?
Konserwator miejski, zresztą mój uczeń, przetrzymał to jeszcze ze trzy lata, bo po tych protestach historyków sztuki bał się podjąć decyzję. Ale nie paliło się, bo i tak kardynał Gulbinowicz, z którym świetnie się dogadywaliśmy, bo przecież obaj jesteśmy z Wilna, nie miał jeszcze pieniędzy. Dopiero kiedy je zgromadził, zadecydował, że przystępujemy do realizacji projektu. Ale ja wiedziałem, że nic z tego nie wyjdzie, bo będą to sabotować, dopóki nie będzie formalnej zgody. I rzeczywiście, konserwator wysyłał do wszystkich architektów, konserwatorów i Bóg wie kogo zlecenia na opinie o hełmach. Zapłacił za nie więcej, niż ja potem zarobiłem na całej budowie. I pozwolenia wciąż nie było. W końcu poszedłem do architekta miejskiego, inżyniera Stefana Mikołajczyka, i mówię: "Daj pozwolenie, bo z tymi wariatami nigdy się nie dogadamy". Wypisał, zbudowaliśmy te hełmy na ziemi, proboszcz Drwięga znalazł okazyjnie wielki dźwig, który był w stanie je udźwignąć, i 14 sierpnia 1991 roku postawiliśmy je na wieżach.Partyjny kierownik ds. wyznań się wściekł, ale nic nie mógł zrobić
Wrocławianie już się do nich przyzwyczaili, ale na początku też narzekali, że bez nich było ładniej.
Bo się przyzwyczaili do gołych wież. Ludzie są w stanie przyzwyczaić się do wszystkiego, nawet do tego, że Uniwersytet Wrocławski był pod wezwaniem Bieruta. Najważniejsze, że się udało. Szkoda tylko, że dopiero z chmurki albo na przepustce z piekła zobaczę, jak hełmy ładnie się zazielenią. Mam 87 lat, a dopiero za dwadzieścia, trzydzieści pokryją się patyną. Gdyby nie były ze szlachetnej miedzi, to bym doczekał.
eskk 2016? (gość), 18.08.11, 09:32:18
We wpisach forumowiczów pojawił się kumoterski wątek zięć - teść ( Cempa, konsewator - Małachowicz, projektant). To się nazywa mieć tupet.
Grunt to rodzinka, grunt to rodzinka...tłumaczy fatalną decyzję w sprawie hełmów.
odpowiedzi (0)
Tak: 1
Nie: 1
Wrocławianin (gość), 16.08.11, 09:20:19
Gratuluje szczerości, rzeczywiście historycy sztuki potrafią tylko wtykać nosa w nieswoje sprawy lepiej zamknąć ich w piwnicy bibliotek...cóż widać mają kompleks niższości przed architektami :) Pozdrawiam,a hełmy na katedrze świetnie komponują z w panoramie Ostrowa Tumskiego.
odpowiedzi (0)
Tak: 1
Nie: 1
wrocek02 (gość), 15.08.11, 10:47:54
Nie wielu ludzie wie, że ówczesny konserwator zabytków Pan mgr inż. arch. Józef Cempa to też uczeń - ale w pierwszej linii ZIĘĆ Pana Profesora ,którego tak zwane oddanie Władzy Ludowej dla wielu jest znane. Jest to klasyczna Postać z Wrocławia , która stosowała doskonale zasadę " Panu Bogu świeczkę a diabłu ogarek ". Nigdy bym czegoś takiego nie napisał bo Pan Profesor ma już swoje lata ale nie mogę siedzieć cicho jak w ten sposób ZMIENIA SIĘ FAKTY OCZYWISTE. Tak samo tylko z tego powodu , że Pan Profesor był MOCNY W TYCH strukturach władzy NIE BYŁO INNEJ ALTERNATYWY - a więc powstały takie jakie tylko MOGŁY POWSTAĆ.
odpowiedzi (0)
Tak: 3
Nie: 1
eskk 2016? (gość), 14.08.11, 13:00:59
Pan Małachowicz nie ma pojęcia o proporcjach i harmonii. Jest historykiem sztuki, nie projektantem.
Problemem hełmów nie jest nawiązanie do takiej czy innej epok.
One po prostu nie siedzą na zbyt ciężkiej podstawie. Nie scalają się z całymi wieżami. Są i będą obce.
W rezultacie szpecą katedrę.
Tak: 2
Nie: 7
tez architekt (gość), 13.08.11, 12:53:09
Podziwiam Pana i Pańskiego syna za ogromną wiedzę. A z historykami sztuki to mi się bardzo spodobało. Podoba mi się też, że nazywa Pan pewne rzeczy po imieniu a nie bawi się w dyplomację. Życzę wszystkiego najlepszego. Pozdrawiam.
odpowiedzi (0)
Tak: 7
Nie: 2
Rozrywka
Gazeta Wrocławska
Aktualne wydanie:
Prenumerata:
"Gazeta Wrocławska"
Dział Prenumeraty
ul. św. Antoniego 2/4
wejście B, III piętro
50-073 Wrocław
071 374 81 15
p.jastrzebska@
gazeta.wroc.pl
Prenumerata domowa
Prenumerata teczkowa
Reklama:
"Gazeta Wrocławska" Biuro Reklamy
ul. św. Antoniego 2/4
wejście B, III piętro
50-073 Wrocław
71 374 82 49
faks 071 374 81 35
reklama.wroclaw@
polskapresse.pl
Więcej o reklamie (kliknij)
Kontakt z redakcją:
"Gazeta Wrocławska"
ul. św. Antoniego 2/4
wejście B, III piętro
50-073 Wrocław
71 37 48 151
Kontakt z nami (kliknij)
Reporter dyżurny
71 37 48 205
- 08:06 Na A4 auto zderzyło się z... łabędziem
- 08:04 Urzędniczka za publiczne pieniądze kupowała ciuchy i perfumy
- 07:56 Dziś o 10 otwarcie galerii Sky Tower
- 07:23 Wrocław: Ruszyła budowa strefy kibica. Pierwsze samochody techniczne już na Rynku
- 07:19 Dziś strajk w muzeum i galeriach
- 07:11 Wrocław: Dziś nadal letnia pogoda, ale upał będzie mniejszy
- 07:08 Dziki i sarna sprawcami wypadku na A4 pod Wrocławiem
Reklama
Reklama
Sonda
Czy wybierasz się na pierwsze zakupy do Sky Tower?
-
Serwisy branżowe
-
Serwisy partnerskie
-
Dzienniki regionalne
-
Serwisy tematyczne
Copyright © Polskapresse Sp. z o.o.
Realizacja serwisu: Gratka Technologie Sp. z o.o.
Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie GazetaWroclawska.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.