Sercem są w Gross Iser, choć wieś zniknęła

    Sercem są w Gross Iser, choć wieś zniknęła

    Mariusz Junik

    Gazeta Wrocławska

    Gazeta Wrocławska

    Ich małą ojczyznę, osadę Gross Iser w Górach Izerskich, wysiedlono zaraz po wojnie. Dawni jej mieszkańcy dziś żyją w Niemczech. Sercem są jednak nadal wysoko w górach i wciąż wracają do miejsca, gdzie są ich korzenie. O historii wsi i wracających tu ludziach pisze Mariusz Junik.
    Günter Möhwald mieszkał w nieistniającej już osadzie Gross Iser

    Günter Möhwald mieszkał w nieistniającej już osadzie Gross Iser ©fot. Mariusz Junik

    Tu właśnie stał przed wojną nasz dom. A tu był kościół - pokazuje na zaśnieżoną łąkę w Górach Izerskich 77-letni Günter Möhwald. - Piekarz i masarz przyjeżdżali na koniach raz w tygodniu. Przywozili ze sobą świeże pieczywo i mięso. Inne zakupy robiły kobiety, nosząc na górę ze Świeradowa ciężkie kosze na własnych barkach - wspomina jeden z ostatnich żyjących mieszkańców nieistniejącej już osady Gross Iser (Wielka Izera). Mieszka w niemieckim Zittau - 50 kilometrów od Świeradowa. W polskim kurorcie bywa jednak często.

    - Zawsze przychodzi do mnie na kawę i opowiada, jak się kiedyś tutaj żyło - mówi Roland Marciniak, burmistrz izerskiej stolicy.
    Möhwald był w Świera-dowie również w miniony weekend, kiedy miała miejsce premiera najnowszej książki Janusza Skowrońskiego, badacza regionalnej historii. "Tajemnice Gór Izerskich" zadedykował właśnie Günterowi Möhwaldowi. - W czasie naszych wspólnych wędrówek po izerskich łąkach widziałem w jego oczach nostalgię i łzy. Widziałem także radość z każdej napotkanej w górach zmiany - mówi Janusz Skowroński. Jak dodaje, wiedzy o regionie, którą posiada Möhwald, nie ma w żadnym przewodniku.

    Wysiedleni, dziś wracają

    Rodzinna wieś Güntera Möhwalda, która powstała na łąkach i mokradłach na wysokości prawie 1000 metrów n.p.m., prze-trwała ponad 300 lat. Nie prze-trwała jednak II wojny światowej. Tuż po jej zakończeniu na ten teren wkroczyły wojska radzieckie. Zarządzono wysiedlenie ponad 200 osób.
    - Na spakowanie się mieliśmy kilka godzin. Prawie nic nie zdążyliśmy ze sobą zabrać - wspomina Möhwald.

    Wiele osób trafiło do rodzin w Świeradowie, wiele wyjechało do Niemiec. Dziś wracają tu nie tylko pamięcią. Przyjeżdżają często i wędrują od miejsca do miejsca, w których niegdyś stały ich domy. Niestrudzony Günter Möhwald wraz z Andreasem Prescherem odnaleźli fragment zabudowań dawnej chaty nr 209 Männicha i Tappera. Umieścili tam tablicę informacyjną po polsku, niemiecku i czesku, jaką rolę w historii europejskiej kultury ów dom odegrał. A to tu w głowie Karola Marii Webera zrodził się pomysł skomponowania "Wolnego strzelca", najpopularniejszej niemieckiej opery narodowej.

    Schronisko w szkole

    Dziś, ponad pół wieku od wysiedleń, z prawie pięćdziesięciu budynków na Polanie Izerskiej pozostał jeden - dawna szkoła, w której jest schronisko górskie Chatka Górzystów. Mieszkają tam Wiesława i Sławomir Polańscy z dwójką dzieci.

    - Miejsce to było zwane "Małą Syberią" z powodu długich i srogich zim. Tak jest do dziś. To na Hali Izerskiej przed kilku laty zanotowano polski rekord zimna: -36 stopni - opowiada Wiesława Polańska.
    Dziś schronisko chętnie odwiedzają nie tylko turyści polscy, ale i niemieccy, których ciągnie pamięć o przodkach. Grupa byłych mieszkańców Gross Iser i Świeradowa raz w roku, w czerwcu, od kilkunastu lat robi tutaj spotkanie wspominkowe.

    - Chętnie oglądają archiwalne zdjęcia wiszące na ścianach schroniska. Łza im się w oku kręci - mówi Wiesława Polańska. Jest ich jednak coraz mniej, a ich dzieci i wnuki nie są zainteresowane podtrzymywaniem tradycji.

    Słuchają z wypiekami

    Günter Möhwald regularnie odwiedza również Miejski Zespół Szkół w Świeradowie i spotyka się z uczniami, którzy w ramach unijnego projektu "Einstein - każdy ma w sobie ukryty potencjał. Z jednej ojczyzny dwa narody" poznają historię regionu.
    1 »

    Czytaj także

      Komentarze

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama