Jan Miodek: Wróbla i Puchacza

    Jan Miodek: Wróbla i Puchacza

    Jan Miodek

    Gazeta Wrocławska

    Aktualizacja:

    Gazeta Wrocławska

    Jan Miodek: Wróbla i Puchacza

    ©Fot. Tomasz Hołod

    Jest we Wrocławiu kilka nazw ulicznych, które mają postać rzeczowników w pierwszym przypadku, na przykład Podwale, Promień, Kanonia. Ta ostatnia, znajdująca się na Ostrowie Tumskim, traktowana jest przez wiele osób jak przymiotniki typu tania, ostatnia, przednia, letnia i w efekcie odmieniana tak jak ta część mowy: "spotkamy się na Kanoniej", "widzę ulicę Kanonią" i tym podobne.
    Jan Miodek: Wróbla i Puchacza

    ©Fot. Tomasz Hołod

    Tymczasem poprawne formy to "spotkamy się na (ulicy) Kanonii", "widzę (ulicę) Kanonię" - tak jak "spotkamy się w Danii", "widzę (na mapie) Danię" - bo też jak Danię trzeba Kanonię wymawiać: "Kanońja", Kanońji", "Kanońję": "-ńja", "-ńji", "-ńję".

    Z kolei jak rzeczownik odbierana jest ulica Wróbla, leżąca w południowej części miasta, gramatycznie należąca do przymiotnikowej serii Orla, Słowicza, Jastrzębia, Sokola: "jadę na Wróbla", "mieszkam przy (na) Wróbla" - jak przy (na) Prusa, Sienkiewicza, Kołłątaja.

    Nawiązując do pobliskich nazw będących przymiotnikami - do wymienionych wyżej Orlej, Słowiczej, Jastrzębiej, Sokolej, powinni wrocławianie tworzyć konstrukcje typu "jadę na Wróblą", "mieszkam przy (na) Wróblej.

    Identyczne problemy gramatyczne mają mieszkańcy Lublina, o czym poinformowali mnie ostatnio przedstawiciele tamtejszych mass mediów. I tam stworzono w jednej z dzielnic przymiotnikowy ciąg ulicznych ptasich nazw - takich jak we Wrocławiu: Orla, Słowicza, Jastrzębia, Sokola. Dodano do niego przymiotnik od rzeczownika puchacz, utworzony tym samym przyrostkiem: tak powstała ulica Puchacza. No i zaczęło się! - Tak jak co drugi wrocławianin mówi o ulicy "Wróbla" - zamiast o Wróblej, tak co drugi mieszkaniec lubelskiego grodu mówi nie o ulicy Puchaczej, tylko o ulicy "Puchacza".

    W tym momencie powiedziałbym, że lubelska sytuacja jest gramatycznie gorsza od wrocławskiej. A dlaczego?

    Ano dlatego, że przymiotnik wróbli jest względnie często używany, rejestrowany także przez wszystkie słowniki. Natomiast - proszę mi wierzyć - jeszcze ani razu w życiu nie miałem potrzeby stworzenia przymiotnika od rzeczownika puchacz - tak jak nie znajdziemy w ani jednym leksykonie żadnego przymiotnika przy haśle puchacz.

    Co innego sowa: wywiedziony od niej przymiotnik sowi (sowie oczy, sowi głos) - tak jak wróbli - jest dla przeciętnego Polaka formą oczywistą, naturalną.

    W takim razie co poradziłem lublinianom?

    Napisałem im, że z punktu widzenia gramatycznego wybór puchacza jako podstawy słowotwórczej przymiotnika był pomysłem ryzykownym.

    Może gdyby się zdecydowano na formant "-owy" i nadano ulicy nazwę "ulica Puchaczowa", rzadsze byłoby traktowanie tejże nazwy jako rzeczownika.

    Kto wie jednak, czy nie odebrano by z kolei takiego brzmienia ulicznej nazwy jak - dajmy na to - "ulicy Czechowa" czy "Pugaczowa"?!!

    Nie mają Państwo wyjścia - podsumowałem: tylko przypominanie o przymiotnikowym ciągu Orla, Słowicza, Jastrzębia, Sokola może utrwalić w mieszkańcach Lublina świadomość przymiotnikowego charakteru formy Puchacza, którego potwierdzeniem będą konstrukcje typu "mieszkam przy (na) ulicy Puchaczej" czy "idę ulicą Puchaczą".

    Czytaj także

      Komentarze (6)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ręka

      Alicja (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 54 / 58

      A moze ktoś wie czy poprawnie jest mówić -w tym ręku?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Panie profesorze

      pamietający (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 67 / 50

      Jest taki skrót, TW, czyli tajny współpracownik SB, jak to odmieniać. Czy można powiedzieć "ty tewuwiczkowie"? Albo "tewownik"Oczywiście Pan Profesor zna odpowiedź ze względu na swój dorobek i...rozwiń całość

      Jest taki skrót, TW, czyli tajny współpracownik SB, jak to odmieniać. Czy można powiedzieć "ty tewuwiczkowie"? Albo "tewownik"Oczywiście Pan Profesor zna odpowiedź ze względu na swój dorobek i doświadczenie............wieloletnie............zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      amigo

      1 (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 12 / 3

      a na jakiej podstawie tak sądzisz? czyżby na podstawie plotek szerzonych przez juliusza brauna??
      nb. po niemiecku braun znaczy brunatny....

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Zapolska i Kwiatowa

      PP (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 72 / 64

      Do tego typu kwiatków dodałbym ul. Zapolską (Gabrieli Zapolskiej) i ul. Kwiatowa (kim był ten Kwiatow?)

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      na Wrobla

      masza (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 74 / 29

      Ilekroć słyszę, że ktoś idzie (mieszka) na Wróbla. zawsze pytam, jak ten Wróbel miał na imię. Niestety - zgodnie z oczekiwaniem - reakcji brak.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Wrobla

      contik (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 32 / 19

      W starych mapach firmy Garmin w miejscu ul.Wroblej jest ul. Hermana Wróbla. Przypadek?

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama