Wiele osób pyta w listach wysyłanych na adres:
prawnik-radzi@kancelariazatorski.pl o status prawny i ewentualne roszczenia właścicieli (użytkownik wieczystych) dotyczące urządzeń, będące na ich nieruchomościach gruntowych, które służą do doprowadzania i odprowadzania płynów, gazu, energii elektrycznej czy innych podobnych urządzeń.
Przez wiele lat ta sprawa była nieuregulowana w sposób właściwy. Często budowanie i korzystanie z tego typu urządzeń naruszało zasady ogólne prawa cywilnego. Ten stan rzeczy godził w prawo własności, które jasno stanowi, że właściciel może,
z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa.
Społeczno-gospodarcze przeznaczenie własności gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. W ramach prawa własności właściciel może pobierać pożytki i inne dochody z nieruchomości (z rzeczy ogólnie). Jest to podstawa do roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Nowelizacją Kodeksu cywilnego ustawą z 30 maja 2008 r. ustawodawca zmienił treść art. 49 i dodał art. 305 ze znaczkiem jeden i następne. Zmiany weszły w życie 3 sierpnia 2008 r. Przepisy te porządkują również "zaszłości" w zakresie statusu tych urządzeń i uprawnień właściciela gruntu jak i przedsiębiorstwa, którego przedmiotem działalności jest działalność związana z wykorzystaniem urządzeń przesyłowych.
Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania mediów z chwilą ich fizycznego połączenia z siecią należącą do przedsiębiorstwa, przestają być częścią składową nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi, co jest o tyle istotne, że mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu.
Może zatem dojść do przeniesienia własności tych urządzeń w drodze umowy na rzecz przedsiębiorcy lub osoby trzeciej. Nie wyklucza to możliwości oddania ich też na przykład w leasing lub najem.
Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem.
Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także właściwe przedsiębiorstwo.
Możliwość wprowadzona służebność przesyłu polega na tym, że nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia do doprowadzania mediów, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń za wynagrodzeniem (lub bez wynagrodzenia).
Jeżeli właściciel lub przedsiębiorstwo odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z tych urządzeń, każda ze stron może żądać tego na drodze sądowej.
Służebnością przesyłu można obciążyć nieruchomość gruntową, budynkową lub lokalową, na której są lub mają być posadowione urządzenia przesyłowe przedsiębiorcy
(w artykule świadomie pominięto problematykę zasiedzenia oraz wywłaszczenia, które będą przedmiotem późniejszych opracowań)
Jak co środę zapraszam na telefoniczny dyżur prawny organizowany przez redakcję Gazety Wrocławskiej. Szczegóły w dzisiejszym wydaniu.
MZ