Przetłumaczył Nowy Testament na język gidarski

    Przetłumaczył Nowy Testament na język gidarski

    Agata Grzelińska

    Gazeta Wrocławska

    Aktualizacja:

    Gazeta Wrocławska

    Oblat Władysław Kozioł przetłumaczył Gidarom z Kamerunu Nowy Testament, a teraz chce wydać ich... bajki.
    Emanman Meleketeni - znaczy: Nowy Testament po gidarsku. Przetłumaczenie świętej księgi na język, którym mówi ok. 400 tys. ludzi, zajęło misjonarzom oblatom 16 lat. Pracował nad nim głównie pochodzący z Gromadki koło Legnicy o. Władysław Kozioł ze Zgromadzenia Oblatów Maryi Niepokalanej.

    Do Kamerunu Północnego, na misje, wyjechał w 1981 roku. Ten afrykański kraj, niegdyś kolonia niemiecka, po drugiej wojnie światowej znalazł się w strefie wpływów Francji i Wielkiej Brytanii. Dopiero w 1960 roku uzyskał niepodległość.

    Pierwsi misjonarze - francuscy oblaci (a z nimi chrześcijaństwo) - dotarli do Kamerunu bardzo późno, bo dopiero w 1946 roku. Ojcowie z Polski dołączyli do nich w 1970 roku.
    Misjonarze, oprócz Dobrej Nowiny, niosą postęp cywilizacyjny - budują szkoły, szpitale, kopią studnie, a nawet uczą tubylców ich własnego języka. Brzmi to dość nieprawdopodobnie. Trochę mniej, gdy dodamy, że chodzi o język pisany. Taki Gidarzy mają od niedawna. Alfabet, gramatykę i pierwsze wydrukowane książki zawdzięczają misjonarzom.

    W powojennym Kamerunie obowiązują dwa języki urzędowe: angielski i francuski. Jednak zamieszkujące teren republiki plemiona, których jest ponad 200, w tym lud Gidarów, na co dzień posługują się własną mową. Młodzi, którzy trafiają do szkół, uczą się angielskiego i francuskiego, starsi mówią tylko językiem plemiennym, przez wielu uważanym za gorszy, bo niezapisanym. Tak było do niedawna.

    Gdy o. Władysław Kozioł, przed 29 laty przybył do Gidarów, porozumiewał się z nimi w języku francuskim. Rozumieli go więc tylko młodzi. Aby dotrzeć do wszystkich, razem z braćmi postanowił prze-tłumaczyć na gidarski najpierw czytania mszalne, a potem Pismo Święte. Wcześniej oblaci z Francji przetłumaczyli m.in. modlitwę "Ojcze nasz".

    - Pomagali nam chłopcy z naszych szkół, którzy znali język francuski - wspomina o. Kozioł. - Od początku uczyłem się gidarskiego, starałem się go zapisać zgodnie z normami międzynarodowymi, by stał się językiem uznanym i stosowanym.

    Dlaczego to takie ważne? Niemający języka pisanego, nawet bardzo wykształceni Gidarzy byli traktowani gorzej niż inne plemiona. Wraz z pismem i księgami wzrosła ich ranga jako społeczności. Ale nim się to stało, trzeba było wiele wysiłku. Jak zapisać typowe dla plemiennej mowy dźwięki i tony, których nie ma w innych językach? O tym, jak trudne to zadanie, wiedzą chyba tylko językoznawcy. A jednak się udało. Pierwszą sprawą, od której o. Kozioł zaczynał, był alfabet.
    - Bazowaliśmy na alfabecie łacińskim, a ściślej francuskim, choć także sporo polskich liter pasowało. Trzeba było oczywiście czerpać również z innych alfabetów etnicznych, z grupy językowej ,,tchadique", do której należy język gidarski - wspomina zakonnik. - Co ciekawe, w ostatecznych ustaleniach alfabetu pomagała nam analiza bajek gidarskich.

    Oblaci nawiązali współpracę z francuskim lingwistą Danielem Barreteau, który pomagał w tych żmudnych pracach nad językiem gidarskim, w którym dużą rolę odgrywają tony. Zaznaczone są kreskami nad literami. Ojciec Władysław znalazł sposób, by nauczyć się właściwie rozróżniać poszczególne tony.

    - Nauczyłem Gidarczyków gwizdać, a potem oni nauczyli mnie tonów. Kiedy jakiś był trudny do wychwycenia, prosiłem: "Zagwiżdż mi to" - opowiada.

    Niemal równolegle do ustaleń dotyczących formy zapisu, trwały też i nadal trwają prace nad przekładem. Najpierw fragmentów Biblii czytanych podczas mszy św., potem czterech Ewangelii i Dziejów Apostolskich, wreszcie pozostałych ksiąg Nowego Testamentu.
    1 »

    Czytaj także

      Komentarze

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama