Gazeta Wrocławska » Magazyn » Sentymentalny czar PRL-u. Wystawa we wrocławskiej BWA...

Sentymentalny czar PRL-u. Wystawa we wrocławskiej BWA (ZDJĘCIA)

Data dodania: 2010-07-02 08:39:00 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2010-07-02 09:04:41

Hanna Wieczorek

Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

Kuchenki, pralki automatyczne czy lodówki produkowane we Wrocławiu. Kiedyś towar deficytowy załatwiany spod lady, dziś eksponaty w galerii sztuki. PRL jest modna, a dokładniej modne są ówczesne wzornictwo i oryginalne, polskie, rozwiązania technologiczne.

1/7 ›

Sentymentalny czar PRL-u. Wystawa we wrocławskiej BWA (ZDJĘCIA)

Maszyny liczące - efekty pracy konstruktorów z Elwro imponowały nie tylko w czasach świetności

Pokaż wszystkie miniatury (7)

Ww PRL-u załatwiało się wszystko - od papieru toaletowego, po zagraniczną witaminę D (w kropelkach) dla tegoż niemowlaka. Luksus miał prosty wymiar: lodówka automatyczna, odkurzacz, komplet mebli. Ale okazuje się, że przybywa tych, dla których to kultowe czasy z oryginalnym wzronictwem i oryginalnymi - bo własnymi - rozwiązaniami technologicznymi. Świetność PRL? Tak. To możliwe.

Czerwony ryś na dwóch kółkach

Tomasz Sobczak ma 29 lat.

∨ Czytaj dalej

Z PRL-u pamięta kolejki, kartki, peweksy, plakaty wyborcze. - To wspomnienia dziecka, które nie odczuwało niedogodności systemu - mówi.

Dla mnie szczytem luksusu w PRL-u były pampersy i puszka coca-coli z PeweksuSobczak razem z Joanną Sabat są kuratorami wystawy "Made in Wrocław 1945-1989" we wrocławskiej Galerii Design przy ul. Świdnickiej, na której można zobaczyć lekko "tuningowane" wyroby wrocławskich zakładów: Elwro, Polaru i Wrozametu. - Dla mnie największym zaskoczeniem był ryś - pierwszy powojenny motorower produkowany w Zakładach Metalowych Zakrzów. Nie wiedziałem o tym - przyznaje Sobczak.

O rysiu można przeczytać na stronie Zakrzowskie klimaty (www.brzozuch.internetdsl.pl): "W styczniu 1957 roku Zakłady Metalowe Zakrzów dostały wytyczne do produkcji pierwszego powojennego motoroweru. Już po pięciu miesiącach (zawrotne tempo) opracowano prototyp, który został zatwierdzony przez władze zwierzchnie. We wrześniu pierwsza partia 400 sztuk opuściła zakład".

Obok rysia w Designie stoją takie rarytasy, jak organy "Elwirka", mikrokomputer Elwro 800 Junior i kalkulatory, wśród nich bolek i lolek, które ratowały życie niejednego matematycznego łamagi. Jest też oczywiście komputer Odra, a mało kto wie, że ostatni został wyłączony dopiero 30 kwietnia 2010 roku w Lublinie! Głowy bym nie dała, czy nie znajdzie się w jakimś domu sprawna jeszcze pralka Polar Superautomat PS 663 BIO, która także jest eksponatem "Made in Wrocław".

Tomasz Sobczak podkreśla, że "Made in Wrocław" to projekt społeczny. Bo powstał także dzięki kolekcjonerom. - Pan Waldek kończył szkołę przyzakładową Elwro - opowiada Sobczak. - Ale maturę zdawał w czasie, kiedy Elwro padało. Teraz jego powołaniem jest dokumentowanie historii zakładu.

Pan Waldek przyczynił się do powstania części wystawy poświęconej Elwro, a dzięki panu Arturowi - pasjonującemu się motoryzacją - na ekspozycji znalazł się ryś z Zakładów Metalowych Zakrzów (późniejszego Polaru).

Łza się w oku kręci

Komputera Elwro w domu nikt nie używał, ale już elwirka, pralka automatyczna czy kuchenka gazowa z Wrozametu były przedmiotami pożądania wielu Polaków. - Dla mnie szczytem luksusu w PRL-u były pampersy i puszka coca-coli z Peweksu - śmieje się Barbara Zdrojewska. - Na szczęście miałam pralkę automatyczną, ale i tak pranie pieluch dla dwójki dzieci to była katorga. Tym bardziej że czasem trzeba było je wygotować w dużym garze na kuchence.

∨ Czytaj dalej

A bez pralki automatycznej? Nie dość, że gotowanie było obowiązkowe, to po praniu kilkadziesiąt tetrowych kwadratów należało przepuścić przez ręczną wyżymaczkę. Na wagę złota byli więc znajomi, którzy pracowali w Polarze i mogli pralkę "załatwić".

Najważniejsza była informacja, gdzie, co rzucili. Pustoszały urzędy, kiedy w sklepie były rajstopy- System zakupów był też niecodzienny - wspomina Zdrojewska. - Najważniejsza była informacja, gdzie, co rzucili. Niejeden raz pustoszały urzędy, kiedy do pokoju wpadł ktoś z wiadomością, że w sklepie obok są rajstopy.

Kupowali nawet panowie - dla żon albo na wymianę. Bo wymiana była istotnym elementem zakupów lat 80. Wymieniało się kartki - kupon na wódkę za kupon na papierosy, wódka za cukier, papierosy za czekoladę.

- Pamiętam, jak rodzina przygotowywała się do przyjazdu krewnego z Wielkiej Brytanii - opowiada Katarzyna Kaczorowska, dziennikarka. - Rodzice remontowali wtedy mieszkanie i tato postanowił wykorzystać okazję. W sklepie meblowym tłumaczył kierownikowi, że przyjeżdża stryj z Anglii i w jakim świetle zobaczy socjalistyczną ojczyznę, jak nie będzie nowych mebli. Znalazła się meblościanka na wysoki połysk - hit lat 70.

Czasem do sklepów, zwykle przed ważnymi państwowymi świętami, rzucano atrakcyjny towar. I w grudniu, przed kolejnym zjazdem PZPR, w PDT pojawiły się zamrażarki, jedne z pierwszych produkowanych w Polsce. Moi rodzice wyczuli okazję i przez ponad dziesięć lat niebieska lada chłodnicza, stojąca na eksponowanym miejscu w kuchni, była obiektem zazdrości znajomych.

Bez nostalgii

Tomasz Sobczak wie, że przedmioty prezentowane na "Made in Wrocław" dla wielu mają wartość sentymentalną. Ale urządzenia codziennego użytku to też kawałek historii wrocławskiego wzornictwa PRL-u. Czy mają dużą wartość artystyczną?

- To złożone zagadnienie - mówi. - Duńczycy czy Holendrzy pytają, dlaczego nie dokumentujemy naszego powojennego wzornictwa. Tym bardziej że można znaleźć naprawdę ciekawe formy i projekty.

∨ Czytaj dalej

Szczególnie interesujący jest okres lat 50., inspirowany polską sztuką ludową. Niestety, szybko wszystko zaczęło iść w kierunku mniej ciekawej, choć mającej zbyt na Zachodzie Cepelii - wzdycha Sobczak. - Później polscy projektanci czerpali swoje inspiracje z zachodnich osiągnięć.

W jakim świetle zobaczy socjalistyczną ojczyznę kuzyn z Anglii, jak nie będzie nowych mebliW Galerii Design przedmioty rodem z PRL-u pokazane zostały w nowym kontekście - bez historycznych odniesień. Dlatego, jak mówi Sobczak, galeria jest lepszym miejscem niż muzeum, gdzie nie da się uciec od takich konotacji. Pozwala skupić się na ponadczasowym pięknie przedmiotu. Podkreślonym dodatkowo "tuningiem". Kuchenka z Wrozametu czy pralka z Polaru dostały kolorowe ubranka. Eksponaty zostały przefiltrowane przez optykę vintage twórców wystawy. Tak, by pokazać ich własną estetyczną i funkcjonalną interpretację historii.

Jak podkreśla Tomasz Sobczak, polska klasa średnia zaczyna interesować się peerelowską sztuką użytkową. Coraz więcej osób kolekcjonuje przedmioty codziennego użytku, choćby ceramikę ze Steatytu w Katowicach. A na pchlich targach można jeszcze trafić na prawdziwe skarby z czasów PRL-u. - Zastanówmy się dziesięć razy, zanim pozbędziemy się jakiegoś przedmiotu - mówi Sobczak. - Kto nam zagwarantuje, że za dziesięć lat bluzka czy spodnie, które wyrzuciliśmy właśnie do kosza, nie będą najnowszym krzykiem mody...

Wystawa czynna jest do 17 lipca. Kuratorzy: Joanna Sabat, Tomasz Sobczak (WROzament). HAN

1 2 3 › »

Komentarze

przejdź na forum zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

z czego tu sie cieszyc?

zgłoś 0 / 0

Hammurabi (gość), 04.07.10, 13:10:54

W Polsce nie robi sie obecnie ABSOLUTNIE NIC CO POLSKIE. Jestesmy niewolnikami Europy. Jedna wielka montownia przy uzyciu polskiego niewolnika.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Rozrywka

Gazeta Wrocławska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

"Gazeta Wrocławska"
Dział Prenumeraty
ul. św. Antoniego 2/4
wejście B, III piętro
50-073 Wrocław
071 374 81 15
p.jastrzebska@
gazeta.wroc.pl

Prenumerata domowa
Prenumerata teczkowa

Reklama:

"Gazeta Wrocławska" Biuro Reklamy
ul. św. Antoniego 2/4
wejście B, III piętro
50-073 Wrocław
71 374 82 49
faks 071 374 81 35

reklama.wroclaw@
polskapresse.pl

Więcej o reklamie (kliknij)

Kontakt z redakcją:

"Gazeta Wrocławska"
ul. św. Antoniego 2/4
wejście B, III piętro
50-073 Wrocław
71 37 48 151

Kontakt z nami (kliknij)

Reporter dyżurny
71 37 48 205

więcej »

Reklama

Sonda

Gdzie będziesz ogladał mecze Euro?

Wybierz najlepszego wychowawcę »

Czekamy na Wasze głosy

Po raz kolejny "Gazeta Wrocławska" razem z Fundacją Orange szuka Dolnośląskiego Wychowawcy Roku. Czekamy na Wasze głosy! »

Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie GazetaWroclawska.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także: