red
Przedstawiamy najlepsze dolnośląskie potrawy wielkanocne. Babka ziemniaczana, Smażenina i inne wyborne dania z mięs, których warto zasmakować podczas świąt.
Smażenina
(© Kasia Piotrowska)
Smażenina
Smak smażeniny przywieźli na Dolny Śląsk repatrianci, mieszkańcy naszych niegdysiejszych wschodnich rubieży. W niektórych domach jest to najważniejsze danie wielkanocnego śniadania.
Składniki:
400 g przerośniętego boczku wędzonego
600 g prawdziwej szynki bez konserwantów
450 g swojskiej kiełbasy
12 jajek na twardo
2 laski chrzanu
szczypta startego tymianku
1 ząbek czosnku
sól i pieprz do smaku
Przygotowanie: Boczek kroimy w kostkę, dodajemy szynkę pokrojoną w paski i kiełbasę w plasterki. Kiedy tłuszcz się wytopi, posypujemy tymiankiem i dodajemy zmiażdżony czosnek, dokładnie mieszamy. Dodajemy jajka pokrojone w talarki i lekko mieszamy. Zmniejszamy ogień i na podsmażane składniki ścieramy chrzan, co pewien czas mieszamy, na końcu doprawiamy solą i pieprzem. Podajemy zaraz po święconce, zamiast różnych wędlin na zimno. KH
***
Pasztet rodzinny
Każda rodzina ma swojego specjalistę od pasztetu, choć dziś chyba dominują specjalistki. Każdy pasztet to kwintesencja rodzinnego smaku. Dawniej w polskich wielkanocnych pasztetach dominowało mięso z dziczyzny. Z domowych smaków do dziś pamiętam pasztet z zająca, który robiła babcia. Ten też będzie miał leśne koligacje.
Składniki:
1,5 kg dziczyzny
1/2 kg łopatki wieprzowej
600 g wątróbki cielęcej
300 g mocno przerośniętego boczku
6 jaj 6 dużych kapeluszy suszonych grzybów
5 średnich cebul
4 duże ząbki czosnku
2 łyżeczki świeżo zmielonego czarnego pieprzu
1 czerstwa bułka paryska
szczypta zmielonego kminku
szczypta startej gałki muszkatołowej
parę owoców jałowca i angielskiego ziela
sól do smaku
bułka tarta
Przygotowanie: Pokrojone na niewielkie kawałki mięso zalewamy wodą i gotujemy do miękkości. W trakcie gotowania dodajemy pokrojoną wątrobę, cebulę i opłukane suszone grzyby. Po ugotowaniu wyjmujemy wszystkie składniki i studzimy. Bułkę pokrojoną na kilka kawałków moczymy w wywarze. Mięso, wątrobę, grzyby, cebulę i bułkę lekko odciśniętą przekręcić dwukrotnie przez maszynkę. Doprawiamy zmielonymi przyprawami, dodajemy surowe jaja. Bardzo starannie mieszamy. Formy, w których będziemy piekli pasztet, smarujemy tłuszczem i posypujemy bułką tartą. Na dnie każdej brytfanki można ułożyć kratkę z paseczków słoniny. Wyrobioną masę przekładamy do form na 3/4 wysokości. Pieczemy w temperaturze 200 stopni. Po 45 minutach sprawdzamy patyczkiem, czy pasztet się upiekł. KH
Królik po wrocławsku
Świąteczny królik to śląski przysmak od paru stuleci. Ten królik z owocami był niemal jednym z symboli XIX-wiecznego Wrocławia. Podawano go w restauracjach, ale też przyrządzano w domach.
Składniki:
4 duże cebule
1 szklanka suszonych węgierek wymoczonych w półwytrawnym winie
1/2 szklanki suszonych moreli wymoczonych w półsłodkim winie
1 1/2 szklanki śmietany
1 szklanka rosołu
3 bardzo drobno posiekane ząbki czosnku, roztarte z solą
liście laurowe
starty tymianek
świeżo zmielony czarny pieprz
sól do smaku
masło
Przygotowanie: Śliwki i morele zalewamy winami w dwóch osobnych naczyniach i odstawiamy na sześć godzin. Królika dzielimy na porcje, nacieramy najpierw solą, potem tymiankiem i pieprzem. W dużym rondlu na maśle szklimy pokrojoną w plastry cebulę. Wrzucamy 6-7 liści laurowych, lekko podsmażamy. Przekładamy wszystko do garnka z pokrywką, zalewamy wodą, układamy kawałki królika i lekko podlewamy rosołem. Dusimy pod przykryciem, aż mięso zmięknie. Po półgodzinie dodajemy odsączone owoce. Lekko podlewany półwytrawnym winem. Po godzinie sprawdzamy miękkość i zalewamy śmietaną. Dusimy jeszcze 10 minut. KH
***
Babka ziemniaczana
Od paru lat to kulinarne cudo próbuję w różnych smakach w łomnickim zamku pod Jelenią Górą, gdzie specjalnie jest świętowana Mała Wielkanoc, czyli sobota i niedziela tydzień po kalendarzowej Wielkanocy. To na pamiątkę tego, że przed wiekami po tygodniowym poście przez tydzień można było popuszczać pasa, by nacieszyć podniebienie wszystkimi przygotowanymi potrawami.
Składniki:
500 g przerośniętego boczku
350 g łopatki
2 1/2 kg obranych ziemniaków
5 średnich cebul
6 ząbków czosnku
4 jajka
2 łyżki mąki ziemniaczanej
2 łyżeczki świeżo zmielonego czarnego pieprzu
2 łyżki dobrego smalcu
1 łyżeczka majeranku
1 łyżeczka startego rozmarynu
sól do smaku
Przygotowanie: Na dwie patelnie kładziemy po łyżce smalcu, topimy, wrzucamy podzieloną na dwie części drobno posiekaną wcześniej cebulę. Po zeszkleniu, na jedną patelnię wkładamy pokrojoną w kostkę łopatkę, a na drugą - także w kostkach - boczek. Przesmażamy boczek i mięso, bacząc, by nam się cebula nie przypaliła. Ziemniaki ścieramy i lekko odciskamy. W misce całą zawartość obu patelni (łącznie z tłuszczem) mieszamy, dodajemy mąkę, jajka i przyprawy, wyrabiamy ciasto. Jego gęstość regulujemy mąką. Wkładamy ciasto do natłuszczonych form. Pieczemy w 200 st. C przez półtorej godziny. Długość pieczenia zależy od wielkości form i grubości ciasta. KH
Indyk owocowy
Wielkanocny indyk bryluje w wielu kuchniach świata. U nas był daniem dworskim i pod strzechy trafił niedawno. Na Śląsku większą popularność zdobył dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Dziś jadamy go raczej w formie smażonych albo duszonych filetów. Pieczony w całości jest rzadkością. Warto spróbować.
Składniki:
cały indyk (ok. 3 kg)
3/4 kg kwaśnych, twardych jabłek
1/2 kg suszonych śliwek
1 szklanka czerwonego, półwytrawnego wina
5 łyżek dobrego oleju
2 czubate łyżki masła
2 łyżeczki otartej skórki pomarańczy
1 łyżeczka świeżo zmielonego czarnego pieprzu
sól do smaku
Przygotowanie: Śliwki na noc wsypujemy do ciepłej, przegotowanej wody. Indyka zewnątrz i wewnątrz nacieramy olejem, solimy i pieprzymy. W środku dodatkowo posypujemy startą skórką pomarańczową. Wkładamy odsączone śliwki i jabłka obrane ze skóry, bez gniazdek i pokrojone w ćwiartki. Polewamy winem i spinamy albo zaszywamy. Owijamy w posmarowaną masłem folię aluminiową. Układamy na blasze, a do rynienki wlewamy wodę. Piekarnik z indykiem powoli rozgrzewamy do 180 stopni. Pieczemy w sumie, dolewając wody do rynienki, ok. 3,5 godziny. Pod koniec pieczenia folię możemy rozwinąć, polać indyka lekko stopionym masłem, żeby się zrumienił. KH
***
Żur na żytnim zakwasie
Składniki:
4 laski surowej, białej kiełbasy
4 jajka
włoszczyzna (bez białej kapusty)
4 litry wody
zakwas z mąki pszenno-żytniej lub żytniej
2 ząbki czosnku
ziele angielskie
listek laurowy
kawałek skórki chleba razowego
sól, pieprz
majeranek
chrzan
odrobina octu lub kwasku cytrynowego
Zakwas: Najpierw, na kilka dni przed gotowaniem żuru, przygotowujemy zakwas - około 10 łyżek mąki żytniej wsypujemy do szklanego lub ceramicznego naczynia i zalewamy 375 ml ciepłej (lecz nie gorącej) wody. Wkrawamy do tego dwa ząbki czosnku, wkładamy kilka ziarenek ziela angielskiego i listek laurowy. Przykrywamy lnianą ściereczką i odstawiamy w ciemne miejsce, aby się zakisiło. Można dodać skórkę chleba razowego, aby przyspieszyć cały proces.
Przygotowanie: Przygotowujemy wywar z włoszczyzny. Dodajemy pokrojone w kostkę ziemniaki (ale niekoniecznie). Gdy warzywa zmiękną, wlewamy zakwas. Doprawiamy do smaku solą, pieprzem, majerankiem i łyżeczką chrzanu. Podajemy z białą kiełbasą i pokrojonym w cząstki jajem, ugotowanym na twardo. Białą kiełbasę możemy zaparzyć oddzielnie lub włożyć do wywaru, zanim wlejemy zakwas: wywar nabierze wtedy aromatu kiełbaski. Można ją także pokroić i przesmażyć z cebulką. DB
Jajka faszerowane
Składniki:
12 jaj
50 g żółtego sera
1/2 puszki sardynek
100 g ugotowanego mięsa z kurczaka
kawałek selera
1/4 czerownej papryki
1/2 pęczka cebulki dymki
natka pietruszki
musztarda
majonez
sól i pieprz do smaku
Przygotowanie: Jajka ugotować na twardo. Przeciąć ostrym nożem i wyjąć ze środka. Zostawić skorupki. Farsze przygotowujemy pojedynczo. Sardynki mieszamy z 3 żółtkami i białkami, dodajemy dymkę, łyżkę pokrojonej papryki i łyżkę startego sera, odrobinę majonezu, doprawiamy do smaku. Faszerujemy. Następnie do 3 posiekanych jajek dodajemy paprykę, żółty ser, majonez sól i pieprz - faszerujemy skorupki. Kolejny farsz - seler z natką posiekać, dodać 3 jajka posiekane, starty ser, musztardę, doprawić do smaku. I ostatni - mięso z kurczaka rozdrobnić, dodać 3 jajka posiekane, dymkę, majonez, sól i pieprz do smaku.
***
Pasztet
Składniki:
300 g wieprzowiny
300 g boczku
300 g wątróbki drobiowej
170 g włoszczyzny, w tym - 50 g cebuli, 50 g kapusty włoskiej, 25 g pietruszki, 25 g selera, 20 g pora
2 ząbki czosnku
2-3 ziarenka ziela angielskiego
1 czerstwa bułka namoczona
4 jajka
20 g kaszy manny
przyprawy - pieprz, sól, gałka muszkatołowa, majeranek
Przygotowanie: Do garnka wlać 1/2 l wody. Mięso, boczek pokroić i zagotować. Pod koniec gotowania dodać wątróbkę. Ugotować oddzielnie jarzyny w niewielkiej ilości wody. Potem wszystko razem albo przemielić przez maszynkę, albo zmiksować. Dodać do tego przyprawy. Doprawić do smaku według własnego uznania. Włożyć do foremki wysmarowanej tłuszczem i piec w piekarniku ok. godziny w temperaturze ok. 180 st. C.
***
Pyszny tatar śledziowy
Składniki:
30 dag śledzi w oliwie lub marynowanych
4 ogórki konserwowe
10 marynowanych pieczarek
2 jajka ugotowane na twardo
1 mała cebula
pęczek natki pietruszki
kilka łyżek oliwy
pieprz, sól
Przygotowanie: Śledzie, białka jajek i pietruszkę pokroić bardzo drobno, dodać do tego oliwę, wszystko wymieszać. Można robić kulki albo wyłożyć na mały półmisek i położyć obok ugotowane żółtka. Posiekać pozostałe składniki i każdy oddzielnie ułożyć obok pasty. Doprawić do smaku. Pycha!