Taki był wrzesień na Pograniczu

    Taki był wrzesień na Pograniczu

    Marcin Torz

    Gazeta Wrocławska

    Aktualizacja:

    Gazeta Wrocławska

    W Baranowicach, niedaleko Milicza, do dziś zachował  się  graniczny szlaban. W 1939 roku oddzielał III Rzeszę od Polski. To było poboczne przejście.
    1/7
    przejdź do galerii

    W Baranowicach, niedaleko Milicza, do dziś zachował się graniczny szlaban. W 1939 roku oddzielał III Rzeszę od Polski. To było poboczne przejście. Ale w Baranowicach, jak i sąsiedniej Olszy, stały urzędy celne - dwa podobne do siebie budynki: jeden polski, drugi niemiecki. Budynki zachowały się do dzisiaj.
    Podobne urzędy były w Zdunach. Tam przejście było ważniejsze. Urzędy również stoją do dziś, zamienione w budynki mieszkalne. ©Fot. Reprodukcja Janusz Wójtowicz

    Tam, gdzie teraz kończy się województwo dolnośląskie, a zaczyna wielkopolskie, w 1939 roku przebiegała granica polsko-niemiecka. W tym rejonie już kilka dni przed wybuchem wojny czuło się wielkie napięcie. W sierpniu ewakuowano mieszkańców Zdun - niewielkiego miasteczka tuż przy granicy z III Rzeszą. Sztabowcy nie chcieli narażać mieszkańców, a wiadomo było, że ta miejscowość będzie pierwszym celem ataku Niemców. - W połowie sierpnia zostałem zmobilizowany do wojska - opowiada Ignacy Wachowiak, wtedy starszy szeregowy. Dziś, tak jak i 70 lat temu, mieszka w Zdunach.

    Wachowiak nie był żółtodziobem, jak wielu zmobilizowanych żołnierzy. W 1938 r. brał udział w aneksji czechosłowackiego Zaolzia. Szeregowy Wachowiak trafił do ośrodka zapasowego 25. dywizji. W wojnie granicznej nie było mu jednak dane wziąć udziału.

    Z całym oddziałem musiał wycofać się na Kielecczyznę. Jednostka miała brać udział w obronie Warszawy. Jako że była wtedy na wschodzie kraju, nie udało jej się jednak przebić w stronę stolicy. 17 września żołnierze trafili do rosyjskiej niewoli. Wachowiak przez rok siedział w radzieckim obozie. Potem jeńców przejęli Niemcy. Do końca wojny był robotnikiem przymusowym na terenie III Rzeszy. Twierdzi, że wojna zmieniła go nie do poznania. - Gdy w 1945 roku wróciłem do Zdun, nie poznała mnie własna żona - wspomina wzruszony.
    Tam, gdzie teraz kończy się województwo dolnośląskie, a zaczyna wielkopolskie, w 1939 roku przebiegała granica polsko-niemiecka.
    Obecni mieszkańcy okolic dawnego pogranicza do dziś wspominają Marcina Kluazę. Kapral Marcin Kluaza z 56. Pułku Piechoty Wielkopolskiej był pierwszą ofiarą starć w tej części kraju. Kluaza zginął od kuli o 4 nad ranem, 1 września. Osłaniał odwrót swoich towarzyszy spod Sulmierzyc.

    Już na następny dzień ofiary, i to wśród ludności cywilnej, liczone były w setkach. Wielką tragedią okazała się ewakuacja z okolicznych miejscowości wyższych urzędników państwowych i ich rodzin. Do Krotoszyna przyjechał pociąg, który miał wywieźć pracowników w bezpieczne miejsce. Pociąg zbombardowały samoloty nazistów. Zginęło 250 osób. - Śmierć poniosły całe rodziny, w tym wiele dzieci. Najmłodsza ofiara tamtego nalotu nie miała nawet roku - opowiada Łucja Długiewicz-Paszek, szefowa Zdunowskiego Ośrodka Kultury.

    Kiedy armaty już ucichły, na pogranicznych terenach zjawili się Niemcy. W Zdunach na zabytkowym ratuszu wywiesili flagi ze swastykami. Zapanował terror. Hitlerowcy nie szanowali niczego i nikogo. Wyrzucali ludzi z domów, a opornych czy podejrzanych - rozstrzeliwano. Tak było w przypadku wielu pobliskich miejscowości.
    1 3 »

    Czytaj także

      Komentarze (16)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik Danielak

      anton (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1

      Cytat:
      Ludwik Danielak pochodził ze Zdun. Jego ojciec Walenty był radnym Zdun a on sam pocztowcem który we wrześniu 1939 roku wykonywał zadania na rzecz obronności Państwa. Zginał 7 września w...rozwiń całość

      Cytat:
      Ludwik Danielak pochodził ze Zdun. Jego ojciec Walenty był radnym Zdun a on sam pocztowcem który we wrześniu 1939 roku wykonywał zadania na rzecz obronności Państwa. Zginał 7 września w pobliżu wsi Modlna, został rozstrzelany przez Wermacht: 31 pułk piechoty 24 dywizji niemieckiej. Był w mundurze pocztowca i nie miał broni...Warto dodać, że organizował harcerstwo na terenie Zdun i okolic!
      Wielki Patriota, słyszałem, ze ojciec tez :)
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik Danielak to wyjątkowy bohater całej Polski!

      Parol (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      nie rozumiem dlaczego tyle lat po odzyskaniu niepodległości i wolności nadal go - Ludwika ,nie pokazano Polsce? Widać Polska nie jest całkiem wolna...

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      harcerz Ludwik Danielak

      Zdun (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      tworzy się biogram Ludwika Danielaka w brudnopisie Wikipedii. Bardzo fajnie się to czyta! Polecam

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik danielak pocztowiec i harcerz

      sensor (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Cytat:
      Cytat:
      Ludwik Danielak pocztowiec..polecam jego biografie...szczególnie młodzieży!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      czemu jeszcze nie ma ulicy Ludwika Danielaka?

      sonata (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      to wielkie zaniedbanie...albo o nim zapomnieli w regionie, albo jeszcze wciąż sie boją? Ale komuna padła, zatem dlaczego przez 25 lat cisza o Ludwiku Danielaku??? Smutek i rozpacz!!!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik Danielak

      baron (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Ludwik Danielak (ur. 24 lipca 1909 roku w Lewkowie[1], zginął śmiercią męczeńską, po pospiesznie wykonanej egzekucji przez Niemców 7 września 1939 roku w Modlnej) – szachista wielkopolskiego klubu...rozwiń całość

      Ludwik Danielak (ur. 24 lipca 1909 roku w Lewkowie[1], zginął śmiercią męczeńską, po pospiesznie wykonanej egzekucji przez Niemców 7 września 1939 roku w Modlnej) – szachista wielkopolskiego klubu Giermek Zduny, funkcjonariusz - pocztowiec na stanowisku starszego asystenta Poczty Polskiej w Krotoszynie, współtwórca i organizator harcerstwa powiatu krotoszyńskiego[2]., wraz z ojcem Walentym Danielakiem[3] organizował zbiórki pieniężne na rzecz Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Polski w 1939 roku, aktywny działacz Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) oraz Przysposobienia Wojskowego (PW), uczestnik kampanii wrześniowej 1939 roku w stopniu starszy kapral. Jako jedyny pośmiertnie wyróżniony został przez Premiera RP symbolicznym tytułem "Weterana Walk" Do konca realizował misję w Modlnej, nie zdjął munduru!zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik Danielak

      pol (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Cytat:
      Ludwik Danielak pochodził ze Zdun. Jego ojciec Walenty był radnym Zdun a on sam pocztowcem który we wrześniu 1939 roku wykonywał zadania na rzecz obronności Państwa. Zginał 7 września w...rozwiń całość

      Cytat:
      Ludwik Danielak pochodził ze Zdun. Jego ojciec Walenty był radnym Zdun a on sam pocztowcem który we wrześniu 1939 roku wykonywał zadania na rzecz obronności Państwa. Zginał 7 września w pobliżu wsi Modlna, został rozstrzelany przez Wermacht: 31 pułk piechoty 24 dywizji niemieckiej. Był w mundurze pocztowca i nie miał broni...Warto dodać, że organizował harcerstwo na terenie Zdun i okolic!
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik Danielak

      basa (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Cytat:
      ...wspaniała postać pocztowca Ludwika Danielaka. Wzór dla młodzieży!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik danielak pocztowiec i harcerz

      wan (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Cytat:
      Ludwik Danielak pocztowiec..polecam jego biografie...szczególnie młodzieży!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ludwik danielak pocztowiec i harcerz

      Wadasz (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      Ludwik Danielak pocztowiec..polecam jego biografie...szczególnie młodzieży!

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama